Dlaczego sam firewall już nie wystarcza. Nowoczesne podejście do bezpieczeństwa IT

Przez wiele lat firewall był podstawowym elementem ochrony infrastruktury IT. Firmy inwestowały w zapory sieciowe, konfigurację reguł dostępu i segmentację ruchu, traktując firewall jako główną linię obrony przed cyberzagrożeniami. Jeszcze kilkanaście lat temu takie podejście było w dużej mierze wystarczające. Dziś jednak krajobraz cyberbezpieczeństwa wygląda zupełnie inaczej.

Rozwój pracy zdalnej, usług chmurowych, aplikacji SaaS, urządzeń mobilnych oraz coraz bardziej zaawansowanych metod ataku sprawił, że tradycyjny model ochrony oparty wyłącznie na firewallu przestał być skuteczny. Współczesne organizacje potrzebują wielowarstwowego podejścia do bezpieczeństwa IT, które zakłada nie tylko ochronę sieci, ale również użytkowników, urządzeń, danych i procesów biznesowych.

Czym właściwie jest firewall?

Firewall, czyli zapora sieciowa, to rozwiązanie kontrolujące ruch sieciowy przychodzący i wychodzący z organizacji. Jego zadaniem jest blokowanie nieautoryzowanych połączeń oraz przepuszczanie wyłącznie ruchu zgodnego z ustalonymi regułami bezpieczeństwa.

Przez wiele lat firewall skutecznie chronił firmy przed:

• nieautoryzowanym dostępem z Internetu,
• skanowaniem portów,
• prostymi próbami włamań,
• podstawowymi atakami sieciowymi.

Problem polega na tym, że współczesne zagrożenia bardzo często omijają tradycyjne mechanizmy ochrony sieciowej.

Jak zmienił się model funkcjonowania firm?

Jeszcze kilkanaście lat temu większość zasobów IT znajdowała się w jednym miejscu - wewnątrz firmowej sieci.

Pracownicy korzystali z:

• komputerów stacjonarnych,
• lokalnych serwerów,
• aplikacji działających wewnątrz organizacji.

Dzisiaj sytuacja wygląda zupełnie inaczej.

Pracownicy logują się do systemów:

• z domu,
• z urządzeń mobilnych,
• z hoteli i lotnisk,
• z prywatnych komputerów,
• z usług chmurowych dostępnych przez Internet.

W praktyce oznacza to, że tradycyjna granica sieci firmowej praktycznie przestała istnieć.

Dlaczego cyberprzestępcy nie atakują już głównie firewalli?

Ponieważ znacznie łatwiej zaatakować człowieka niż dobrze skonfigurowaną zaporę sieciową.

Według ekspertów większość skutecznych cyberataków rozpoczyna się od:

• phishingu,
• kradzieży danych logowania,
• przejęcia kont użytkowników,
• zainfekowanych załączników,
• socjotechniki.

Jeżeli pracownik sam poda swoje dane dostępowe lub uruchomi złośliwy plik, firewall często nie będzie w stanie zatrzymać ataku.

Cyberprzestępcy coraz częściej wykorzystują legalne kanały komunikacji, takie jak poczta elektroniczna, komunikatory czy aplikacje chmurowe.

Firewall nie chroni przed kradzieżą tożsamości

Jednym z największych problemów współczesnych organizacji jest przejęcie kont użytkowników.

Atakujący mogą:

• pozyskać hasło pracownika,
• ominąć podstawowe zabezpieczenia,
• zalogować się do firmowych systemów jako legalny użytkownik.

Dla tradycyjnego firewalla taki ruch wygląda całkowicie poprawnie.

Właśnie dlatego coraz większą rolę odgrywają:

• uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA),
• systemy zarządzania tożsamością,
• monitorowanie zachowań użytkowników,
• polityki dostępu oparte na ryzyku.

Nowoczesne zagrożenia wymagają nowoczesnych narzędzi

Dzisiejsze ataki wykorzystują techniki, które nie istniały jeszcze kilka lat temu.

Przykłady obejmują:

• ransomware,
• ataki bezplikowe (fileless malware),
• wykorzystanie legalnych narzędzi systemowych (LOLBins),
• ataki na łańcuch dostaw,
• przejęcia kont w chmurze,
• wykorzystanie sztucznej inteligencji do phishingu.

Firewall nie został zaprojektowany do wykrywania wszystkich tego typu zagrożeń.

Dlatego firmy wdrażają dodatkowe warstwy ochrony.

Czym jest wielowarstwowe bezpieczeństwo IT?

Nowoczesne cyberbezpieczeństwo opiera się na założeniu, że pojedyncze zabezpieczenie może zostać przełamane.

Dlatego organizacje budują wiele niezależnych warstw ochrony.

Przykładowy model obejmuje:

Ochronę sieci

Firewall pozostaje ważnym elementem infrastruktury, ale jest tylko jednym z wielu komponentów bezpieczeństwa.

Ochronę punktów końcowych

Komputery, laptopy i serwery są zabezpieczane przez rozwiązania EDR (Endpoint Detection and Response) lub XDR (Extended Detection and Response), które monitorują zachowanie urządzeń i wykrywają podejrzane aktywności.

Ochronę tożsamości

MFA, zarządzanie uprawnieniami oraz zasada najmniejszych uprawnień pomagają ograniczyć skutki przejęcia kont.

Ochronę poczty elektronicznej

Nowoczesne bramki pocztowe analizują wiadomości pod kątem phishingu, złośliwych załączników i prób wyłudzenia danych.

Ochronę danych

Szyfrowanie, klasyfikacja danych oraz systemy DLP (Data Loss Prevention) pomagają chronić najcenniejsze zasoby organizacji.

Coraz większe znaczenie mają monitoring i reakcja

Bezpieczeństwo IT nie kończy się na wdrożeniu zabezpieczeń.

Kluczowe znaczenie ma również zdolność do wykrywania incydentów oraz szybkiej reakcji.

Współczesne organizacje korzystają z:

• SOC (Security Operations Center),
• systemów SIEM,
• usług monitorowania 24/7,
• automatyzacji reagowania na incydenty.

Celem jest jak najszybsze wykrycie zagrożenia i ograniczenie jego skutków.

Zero Trust - nowy standard cyberbezpieczeństwa

Jednym z najważniejszych trendów ostatnich lat jest model Zero Trust.

Jego podstawowa zasada brzmi: „Nigdy nie ufaj, zawsze weryfikuj.”

W praktyce oznacza to, że:

• każdy użytkownik musi być uwierzytelniony,
• każde urządzenie jest weryfikowane,
• każdy dostęp jest analizowany,
• zaufanie nie jest przyznawane automatycznie.

Model Zero Trust powstał właśnie dlatego, że tradycyjne podejście oparte wyłącznie na ochronie granicy sieci przestało odpowiadać współczesnym realiom biznesowym.

Co oznacza to dla firm objętych KSC i NIS2?

Nowe regulacje, takie jak KSC i dyrektywa NIS2, jasno wskazują, że organizacje muszą wdrażać środki bezpieczeństwa adekwatne do poziomu ryzyka.

Nie wystarczy już wykazać, że firma posiada firewall.

Podczas audytów oceniane są również:

• zarządzanie ryzykiem,
• kontrola dostępu,
• zarządzanie incydentami,
• bezpieczeństwo łańcucha dostaw,
• monitorowanie zagrożeń,
• ciągłość działania,
• szkolenia pracowników.

Regulatorzy oczekują podejścia systemowego, a nie pojedynczych zabezpieczeń technicznych.

Podsumowanie

Firewall nadal pozostaje ważnym elementem ochrony infrastruktury IT, jednak nie może być traktowany jako jedyne zabezpieczenie organizacji. Współczesne cyberzagrożenia wykorzystują ludzi, tożsamości, aplikacje chmurowe oraz legalne narzędzia systemowe, często całkowicie omijając tradycyjne mechanizmy ochrony sieciowej.

Dlatego nowoczesne podejście do bezpieczeństwa IT opiera się na wielu warstwach ochrony, obejmujących użytkowników, urządzenia, dane i procesy biznesowe. Rozwiązania takie jak MFA, EDR, XDR, SIEM, SOC czy model Zero Trust stają się dziś standardem nie tylko w dużych korporacjach, ale również w średnich przedsiębiorstwach.

Pytanie nie brzmi już „czy mamy firewall?”, ale „czy jesteśmy przygotowani na współczesne zagrożenia?”. To właśnie odpowiedź na to pytanie decyduje dziś o realnym poziomie cyberbezpieczeństwa organizacji.

‍